Bất cập tại dự án cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận, “điểm nghẽn” cần sớm tháo gỡ trong thực hiện dự án PPP



Vấn đề trên được nêu ra thảo luận tại Hội nghị “Tham vấn các nhà đầu tư để phục vụ xây dựng luật PPP”, vào sáng ngày 12/4, dưới sự chủ trì của ông Nguyễn Đức Trung - Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn triển khai dự án cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận, được các nhà đầu tư tham dự hội nghị xem là “điểm nghẽn” điển hình cần sớm tháo gỡ, giải quyết trong thực hiện dự án PPP.

Tại hội nghị, cơ quan soạn thảo luật đã đưa ra 9 nhóm vấn đề để thảo luận, lấy ý kiến để phục vụ xây dựng Luật đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) bao gồm: Quy mô dự án áp dụng PPP;  Loại hợp đồng;  Bảo lãnh Chính phủ; Quyết toán công trình dự án PPP; Trách nhiệm của cơ quan hậu kiểm;  Hoạt động của doanh nghiệp dự án; Ưu đãi miễn, giảm tiền thuê đất, tiền sử dụng đất, thế chấp quyền sử dụng đất; Sự tham gia của Bên cho vay.

Với mục đích ghi nhận những góc nhìn mới, đầy đủ hơn, góp phần xây dựng dự thảo luật khả thi nhất để trình Quốc hội sớm ban hành Luật PPP với tiêu chí minh bạch, hiệu quả và có giá trị pháp lý lâu dài. Thứ trưởng Nguyễn Đức Trung đã đề nghị các nhà đầu tư chia sẻ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn triển khai dự án PPP mà mình đã đầu tư từ giai đoạn chuẩn bị, cho đến giai đoạn đầu tư xây dựng và vận hành.

Bất cập tại dự án cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận, “điểm nghẽn” cần sớm tháo gỡ trong thực hiện dự án PPP

Quang cảnh hội nghị  “Tham vấn các nhà đầu tư để phục vụ xây dựng luật PPP”

Liên quan đến những khó khăn, vướng mắc trong giai đoạn thực hiện đầu tư xây dựng trong quá trình triển khai dự án PPP, ông Trần Văn Thế – Phó CT HĐQT Tập đoàn Đèo Cả, cho rằng, việc thay đổi cơ chế chính sách, quy định chưa phù hợp thực tiễn.

 Ông Thế dẫn chứng cụ thể: Các dự án PPP ngoài hành lang pháp lý là Nghị định của Chính phủ còn phải thực hiện theo rất nhiều các quy định có liên quan như: Luật Xây dựng, Luật đấu thầu, Luật quản lý tài sản công,…Các Nghị định, Thông tư về quản lý dự án, quản lý chi phí, quản lý hợp đồng, quản lý chất lượng,… Do thời gian thực hiện dự án PPP dài, các chính sách pháp luật thường xuyên thay đổi khiến nhiều dự án gặp bế tắc, điển hình như dự án  cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận.

Theo ông Thế, việc chuyển nhượng Nhà đầu tư: tại thời điểm ký HĐ BOT, Dự án thực hiện theo Nghị định 15/2015/NĐ-CP và không hạn chế việc chuyển nhượng Nhà đầu tư. Tuy nhiên, đến năm 2018, Nghị định 63/2018/NĐ-CP chỉ cho phép việc chuyển nhượng sau khi kết thúc giai đoạn đầu tư. Tại dự án trên, mặc dù Nhà đầu tư Yên Khánh đang vướng vào vụ án hình sự có nguyện vọng xin chuyển nhượng cổ phần cho các Nhà đầu tư còn lại, tuy nhiên Bộ GTVT viện dẫn quy định của Nghị định 63/2018/NĐ-CP nên không cho phép, khiến dự án bị ảnh hưởng kéo dài.

Về lãi suất vốn vay cho dự án PPP, ông Thế nêu rõ bất cập: Lãi suất vốn vay theo PATC được duyệt thấp hơn mức lãi suất thực tế của các Ngân hàng thương mại trong nước khoảng 3-4% khiến các Ngân hàng không giải ngân cho Dự án. Năm 2018, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 88/2018/TT-BTC quy định mức lãi suất phù hợp với thị trường nhưng không được áp dụng cho Dự án, khiến Dự án không thể triển khai.

Phương thức hỗ trợ của Nhà nước: Dự án cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận, tại thời điểm ký Hợp đồng, các Bộ ngành và Thủ tướng Chính phủ chấp thuận việc hỗ trợ Dự án bằng quyền thu phí đường cao tốc TP.HCM - Trung Lương. Tuy nhiên từ ngày 01/01/2018, khi Luật quản lý, sử dụng tài sản công số 15/2017/QH14 có hiệu lực, việc giao Nhà đầu tư quản lý, khai thác và thu phí tại tuyến TP.HCM - Trung Lương không còn phù hợp.

Với các vướng mắc nêu trên, trong cuộc họp với Thường trực Chính phủ, Bộ KH&ĐT đã nêu ra các giải pháp tháo gỡ như: vận dụng điều khoản chuyển tiếp của Nghị định 63/2018/NĐ-CP để xử lý Nhà đầu tư Yên Khánh; thực hiện điều chỉnh Dự án để áp dụng mức lãi suất vốn vay theo quy định mới của Bộ Tài chính; đặc biệt quan trọng là cân đối bố trí nguồn vốn Ngân sách Trung ương tham gia hỗ trợ thay cho phương thức hỗ trợ bằng quyền thu phí tuyến cao tốc TP.HCM-Trung Lương.

Bất cập tại dự án cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận, “điểm nghẽn” cần sớm tháo gỡ trong thực hiện dự án PPP

Ông Trần Văn Thế – Phó CT HĐQT Tập đoàn Đèo Cả nêu ý kiến và đề xuất

Từ những vướng mắc thực tiễn, ông Thế đưa ra kiến nghị: Các quy định mới ra đời cần xây dựng trên nguyên tắc hỗ trợ các bên liên quan thực hiện Dự án và tôn trọng các quy định tại thời điểm ký Hợp đồng và không hồi tố. Việc xây dựng Luật PPP phải là đường bao pháp lý để các Dự án PPP hạn chế bị ảnh hưởng bởi các quy định pháp luật khác, đồng thời nâng cao quyền chủ động của Nhà đầu tư trong quá trình thực hiện Dự án vì Nhà đầu tư được chọn để đầu tư xây dựng và vận hành Dự án trong suốt vòng đời hàng chục năm. Khi đó, các cơ quan Nhà nước đóng vai trò xây dựng hành lang pháp lý, giám sát tính tuân thủ, hạn chế việc can thiệp trực tiếp như dự án vốn Nhà nước.

Đồng thời, cơ quan soạn thảo luật cũng cần xem xét có cơ chế cho phép Nhà đầu tư thương thảo thời gian và mức thu phí với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để đảm bảo hài hoà lợi ích giữa Nhà đầu tư và Nhà nước, trên cơ sở đảm bảo quyền lợi của người dân trực tiếp thụ hưởng lợi ích từ các dự án PPP.

Ông Hồ Minh Hoàng – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả cũng chia sẻ trăn trở về những vướng mắc trong “Giai đoạn thực hiện đầu tư xây dựng dự án PPP”. Theo ông Hồ Minh Hoàng, thời gian qua, khi địa phương được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ làm Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đã phát huy tính chủ động trong việc triển khai đồng bộ với công tác GPMB,  tháo gỡ các khó khăn vướng mắc từ khâu xác định giá vật liệu, lãi vay, kiểm soát an ninh thu phí của dự án… góp phần triển khai thành công dự án, điển hình như cao tốc Hạ Long – Vân Đồn, cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn,… Điều này cho thấy sự chủ động, tích cực và phương thức làm việc của Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền có ý nghĩa quan trọng cho sự thành công của dự án.

Bất cập tại dự án cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận, “điểm nghẽn” cần sớm tháo gỡ trong thực hiện dự án PPP

Ông Hồ Minh Hoàng – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả chia sẻ trăn trở về những vướng mắc 

“Vừa qua, khi dự án cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận gặp nhiều khó khăn, với sự đồng thuận của các bên, ngoài các việc chỉ đạo tháo gỡ các vướng mắc và hỗ trợ ngân sách, Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý việc chuyển cơ quan Nhà nước có thẩm quyền từ Bộ GTVT về UBND tỉnh Tiền Giang với kỳ vọng: Tiền Giang sẽ tích cực chủ động xử lý các vấn đề vướng mắc nhằm sớm hoàn thành dự án, đáp ứng sự mong mỏi của nhân dân các tỉnh đồng bằng Sông Cửu Long.

Minh chứng từ dự án cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn là dự án có tính chất tương tự dự án Trung Lương – Mỹ Thuận, cũng bị vướng bởi các đối tượng liên quan đến các vụ án bị khởi tố, vướng lãi suất,… nhưng khi cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đã đồng lòng, quyết tâm thì các vướng mắc, bất cập về cơ chế, chính sách đều có giải pháp tháo gỡ” – ông Hoàng cho biết.

“Còn ở Dự án Trung Lương - Mỹ Thuận, chúng tôi được chào đón bởi sự lo lắng từ việc thu phí của Trạm thu phí Cai Lậy – Tiền Giang đã được Bộ GTVT, Thường trực Chính phủ quan tâm chỉ đạo giải quyết cụ thể đồng thời hỗ trợ cả Ngân sách trung ương, nhưng việc thực hiện  tại địa phương thiếu quyết liệt và không cụ thể, cách đặt vấn đề hỏi lại về ý kiến chính thức của chỉ đạo từ Thủ tướng khi quyết định giao cho Tỉnh là cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đối với dự án Trung Lương – Mỹ Thuận và các yêu cầu hỗ trợ của Nhà đầu tư hiện nay để kịp đưa dự án vào cuộc đã không được địa phương giải quyết cụ thể, thường đùn đẩy, hứa hẹn xem xét nhưng không chốt được thời gian, tình trạng “xôi đỗ” của việc GPMB, giá vật liệu cát tại địa phương chưa được xác định…sẽ dẫn đến việc Nhà đầu tư không có cơ sở cam kết thông tuyến Dự án vào cuối năm 2020” – ông Hồ Minh Hoàng chỉ rõ bất cập.

Cũng theo lời ông Hoàng, dự án Trung Lương – Mỹ Thuận là sự quan tâm không chỉ riêng tỉnh Tiền Giang mà còn của cả 12 tỉnh còn lại thuộc ĐBSCL, người dân của cả nước. Chúng tôi sẽ có báo cáo chi tiết cách gửi đến các Tỉnh – Thành phố đang quan tâm đến tiến độ dự án đồng thời tổ chức tham vấn ý kiến của các Tỉnh lân cận liên quan đến dự án để xác định quyết tâm thực hiện của Nhà đầu tư, nhưng cần cho người dân thấy rõ hơn mấu chốt việc chậm trễ không chỉ là năng lực của Nhà đầu tư mà còn là việc thể hiện hành động cụ thể khi nhận trách nhiệm thực hiện vai trò cơ quan Nhà nước có thẩm quyền từ Bộ GTVT chuyển về Tỉnh.

Đồng thời, chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả cũng yêu cầu: “Cần làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan khi giải ngân phần vốn Ngân sách chậm hoặc làm mất vốn, cần bổ sung điều khoản xử lý vi phạm tại Hợp đồng điều chỉnh dự án và lấy ý kiến Kiểm toán độc lập để làm cơ sở chế tài xử lý vi phạm năng lực của bên A khi chậm trễ giải ngân gây ra thất thoát tiển của Nhà nước và gây tổn thất cho dự án như bên B (Ví dụ như Công ty CP ĐT Đèo Cả cũng đã bị Bộ KHĐT xử phạt trước khi cấp giấy chứng nhận đầu tư cho dự án vì lý do chậm báo các các Hạng mục bổ sung …)”.

Bất cập tại dự án cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận, “điểm nghẽn” cần sớm tháo gỡ trong thực hiện dự án PPP

Những chia sẻ, kiến nghị của ông Hồ Minh Hoàng nhận được rất nhiều sự quan tâm của báo giới

Từ những khó khăn, vướng mắc thực tiễn, cụ thể tại dự án cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận, ông Hồ Minh Hoàng đã nêu lên kiến nghị góp ý chung để xây dựng luật PPP: “Đối với các dự án PPP đã triển khai, đã chuyển giao vai trò cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, Bộ KH&ĐT cần tổ chức giám sát, đánh giá hoạt động đầu tư đặc biệt khi phần vốn đã được phân bổ hỗ trợ cho dự án mà Tỉnh sẽ tiếp quản giải ngân. Qua đó, sẽ xác định trách nhiệm của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền trong việc đảm bảo thủ tục đầu tư, thực hiện giải ngân, tránh gây thất thoát lãng phí khi nguốn vốn Ngân sách đang hạn hẹp”.

Bài, ảnh: Lê Nguyễn


Bài liên quan




BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM






Tin mới nhất