Biến thể kép B.1.617 nguy hiểm tới mức nào?



(SPL) - Biến thể B.1.617 (lần đầu xuất hiện ở Ấn Độ) của virus SARS-CoV-2 đã xâm nhập hơn 50 quốc gia và vùng lãnh thổ, đánh bật các biến thể khác và tiếp tục lây lan với tốc độ chóng mặt. Các chuyên gia cảnh báo đây cũng sẽ không phải là lần cuối cùng virus đột biến. Nhưng điều gì khiến chủng vi khuẩn này có khả năng lây lan mạnh mẽ đến vậy?

Dưới đây là những gì chúng ta biết về biến thể COVID-19 B.1.617 ở Ấn Độ.

Biến thể kép B1617 mang cùng lúc 2 đột biến khiến nó vừa lây lan nhanh hơn, vừa làm giảm hiệu quả của kháng thể. Ảnh: AFP

Biến thể kép B1617 mang cùng lúc 2 đột biến khiến nó vừa lây lan nhanh hơn, vừa làm giảm hiệu quả của kháng thể. Ảnh: AFP

B.1.617 là đột biến kép

Tờ Straits Times dẫn lời Tiến sĩ Sebastian Maurer-Stroh, Giám đốc Viện Tin học - Sinh học Cơ quan Khoa học, Công nghệ và Nghiên cứu (A*Star) Singapore cho hay virus sẽ biến đổi bất cứ khi nào xảy ra "sai sót" trong quá trình sao chép và các “sai sót” này có thể là do việc thêm, xóa hoặc thay đổi mã di truyền của virus. Nếu phiên bản “sai sót” đó làm tăng khả năng sống sót cho virus, chúng sẽ tồn tại lâu hơn và đôi khi áp đảo phiên bản gốc.

Các nhà dịch tễ học cho biết, thuật ngữ "đột biến kép" dùng để chỉ một biến thể hoàn toàn mới, cùng lúc mang đặc điểm của hai loại đột biến đã được xác định là E484Q và L452R. Đột biến E484Q tương tự như một đột biến khác là E484K được tìm thấy ở Nam Phi, Brazil. Loại đột biến này được mệnh danh là ''đột biến đào thoát'' vì nó giúp virus qua mặt được hệ thống miễn dịch của cơ thể. Trong khi đó, một nghiên cứu ở California đã phát hiện ra đột biến L452R có tính chất lây lan nhanh chóng. 

Biến thể kép B.1.617 mang cùng lúc 2 đột biến khiến nó vừa lây lan nhanh hơn, vừa làm giảm hiệu quả của kháng thể.

Biến thể kép B1.617 nguy hiểm như thế nào?

Hình vẽ SARS-CoV-2 trên tường ở Mumbai, Ấn Độ. Ảnh: AFP

Theo tờ StraitsTimes, Tiến sĩ Sebastian Maurer-Stroh đã chỉ ra 4 đặc điểm điển hình của B.1.617.

Ông sử dụng một trong ba phiên bản của biến thể B1617, đó là phiên bản thứ hai: B16172 để làm rõ điều gì khiến biến thể này khác biệt hẳn. Biến thể B16172 dường như đã át biến thể B16171 ở Singapore và toàn cầu. Phiên bản thứ ba là B16173 hiếm hơn.

Đặc điểm điển hình của B.1.617

1. Các đột biến giúp biến thể Ấn Độ bám dính thụ thể ACE2

Thụ thể ACE2 là protein thụ thể trong tế bào vật chủ. Các thụ thể này xuất hiện trong nhiều khu vực của cơ thể, trong đó có các bộ phận hệ hô hấp và được SARS-CoV-2 chọn làm điểm xâm nhập cơ thể.

Virus SARS-CoV-2 vào trong tế bào vật chủ thông qua protein gai trên bề mặt virus. Protein gai này và các thụ thể có hình dạng không gian ba chiều đặc biệt, giúp chúng dính vào nhau. Virus chỉ gắn vào các tế bào có các thụ thể này.

Protein gai gắn vào một thụ thể ACE2 trong tế bào vật chủ rồi được một enzyme khác kích hoạt.

Các nhà khoa học cho rằng đột biến L452R và đột biến T478K khiến virus SARS-CoV-2 dễ bám vào thụ thể hơn và dễ xâm nhập tế bào hơn. Nhờ đó, virus có thể lây lan ra nhiều tế bào hơn.

Tuy nhiên, lây lan dễ hơn không có nghĩa là virus có thể khiến con người mắc bệnh nặng hơn. Đa số biến thể dễ lây hơn thường không gây triệu chứng bệnh hoặc khiến bệnh nặng hơn.

2. Giảm bám vào kháng thể

T478K và các đột biến khác dường như khiến virus ít dính vào kháng thể. Trong phản ứng miễn dịch hoàn chỉnh, có nhiều loại kháng thể kết hợp với nhau.

Mặc dù chưa chứng minh đột biến T478K khiến virus ít dính vào kháng thể hơn, nhưng dữ liệu hiện có cho thấy có mối liên quan này. Đột biến E484K trong biến thể B1351 (Nam Phi) và P1 (Brazil) ở cùng ví trí như đột biến T478K, nên có thể các biến thể này gây ra tác động giống nhau.

Mặc dù một đột biến có thể giảm hiệu quả vaccine nhưng không đủ để vô hiệu hóa hoàn toàn.

Tiêm chủng và miễn dịch tự nhiên sau các lần mắc bệnh vẫn rất hiệu quả trong giảm nguy cơ mắc COVID-19 và lây lan bệnh cho người khác, đồng thời giảm nguy cơ mắc bệnh nặng nếu chẳng may tái nhiễm, kể cả nhiễm biến thể mới.

3. Protein gai ổn định hơn

Đột biến D614G rất thành công trong tăng cường tính ổn định cho protein gai của virus và gần như nó xuất hiện trong mọi biến thể. D614G khiến protein gai có hình dạng mở hơn, bề mặt rộng hơn để tương tác dễ hơn với thụ thể ACE2, nhờ đó tăng tính lây lan.

Protein gai ổn định hơn cũng có nghĩa là bề mặt virus SARS-CoV-2 có nhiều protein gai hơn, tăng cơ hội cho virus trong xâm nhập tế bào vật chủ.

Đột biến D614G khiến virus lây lan dễ hơn, khiến người bệnh có nhiều virus hơn nhưng không khiến bệnh nặng hơn.

4. Tốc độ phân chia nhanh hơn

Protein gai cần tách thành hai phần để thay đổi cấu trúc cần thiết nhằm xâm nhập tế bào.

Đột biến như P681R có thể thay đổi tốc độ phân chia và do đó làm nó dễ lây lan hơn. Tuy nhiên, điều này chưa được xác nhận về mặt thí nghiệm.

Cần thêm dữ liệu về B1617

Tuy nhiên, người ta vẫn chưa biết liệu làn sóng đại dịch của Ấn Độ có liên quan đến biến thể này hay không. Đặc biệt, nếu biến thể có sức lây lan mạnh mẽ, vì sao nó được phát hiện từ tháng 10/2020 nhưng đến giữa tháng 3/2021 mới bùng phát?

Việc phát hiện các biến thể mang đột biến kép từ 6 tháng trước khi đợt dịch lần này bùng phát tại Ấn Độ khiến giới y tế cho rằng, ngay cả khi có mối liên hệ giữa loại đột biến này và sự gia tăng số ca nhiễm, cũng không thể phủ nhận một thực tế chính tâm lý thờ ơ của nhiều người với đại dịch, vội nghĩ đại dịch đã qua để bỏ khẩu trang tụ tập hay hội hè… phải chịu trách nhiệm cho làn sóng dịch đang hoành hành hiện nay. 

Sự gia tăng số ca cũng có thể dẫn đến nhiều biến thể hơn, mang lại cơ hội sống sót cao hơn cho vi-rút. Khi càng nhiều người bị nhiễm, vi virus càng tái tạo, khả năng đột biến càng cao.


Bài liên quan