Giúp lao động ổn định việc làm trong dịch Covid-19



SPL - Do ảnh hưởng của dịch Covid-19 nên trong 5 tháng đầu năm nay, trung bình mỗi tháng cả nước có gần 12 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường lao động, đồng nghĩa với việc hàng triệu lao động mất việc làm. Để giữ việc hoặc tạo việc làm mới cho người lao động hiện là bài toán không dễ dàng.

Dịch Covid-19 đang tác động đến hầu hết thị trường lao động của tất cả các nước trên thế giới, và Việt Nam cũng không ngoại lệ. Bà Đỗ Quỳnh Chi, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu quan hệ lao động nhận định, đối với thị trường lao động Việt Nam, dịch Covid-19 đang tác động tới 4 khía cạnh sâu sắc. Thứ nhất, đó là tác động về số lượng việc làm. Rất nhiều lao động đã mất việc làm do doanh nghiệp cắt giảm lao động. Thậm chí, với những doanh nghiệp nhỏ có thể bị phá sản. Các ngành bị tác động mạnh như ngành du lịch, vận tải, khách sạn, nhà hàng, giáo dục... Ngoài ra, thị trường lao động đang đi xuống, cho nên những lao động bị mất việc cũng rất khó để tìm được việc làm mới. Nhiều người lao động phải chấp nhận làm việc ở khu vực phi chính thức.

Tác động thứ 2 là về chất lượng việc làm. Đó là thời gian làm việc có thể bị giảm xuống khi mà các nhà máy phải giãn ca hoặc cho người lao động phải nghỉ việc tạm thời, cũng như việc người lao động phải chịu việc thu nhập của họ mất đi. Người lao động trong các ngành dệt may, da giày thu nhập của họ có thể giảm từ 30 - 60% trong năm 2020.

Giúp lao động ổn định việc làm trong dịch Covid-19

Trong dịch Covid-19, có nơi thiếu nhân lực lao động trong khi lại dư thừa số lao động bị mất việc. Vì thế, hệ thống dịch vụ việc làm, hệ thống kết nối dịch vụ việc làm cần hoạt động hiệu quả để cân bằng thực trạng này.

Tác động thứ 3 là về phương thức làm việc. Chúng ta phải quen làm việc ở nhà, làm việc online, thậm chí có người phải làm nhiều nghề cùng lúc. Ngoài ra, sự tham gia của người lao động ở khu vực truyền thống sang khu vực kinh tế chia sẻ.

Khía cạnh tác động cuối cùng đó là sự dịch chuyển mạnh mẽ của việc làm trên thị trường lao động. Việc dịch chuyển từ khu vực chính thức sang khu vực phi chính thức. Dịch chuyển việc làm từ khu vực truyền thống sang khu vực mới như như các nền tảng kinh tế chia sẻ. Năm 2020, có hơn 1 triệu lái xe công nghệ cũng như hơn 1 triệu người bán hàng online ở Việt Nam. Đây là con số rất lớn. Và con số này chắc chắn sẽ tăng lên trong tương lai.

Mặc dù đến thời điểm này chưa có các thống kê chính xác về tỷ lệ người lao động thất nghiệp sau làn sóng Covid-19 lần thứ 4, nhưng nhìn vào con số doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động hoặc giải thể trong 5 tháng đầu năm nay là hơn 59 nghìn doanh nghiệp cho thấy bài toán giữ việc làm cho người lao động thời Covid là vô cùng nan giải. Tuy vậy, theo nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu quan hệ lao động, đối với những doanh nghiệp nhỏ hoặc những doanh nghiệp bị tác động mạnh, mà ở đây là 12 nghìn doanh nghiệp rút khỏi thị trường thì rõ ràng người lao động bị ảnh hưởng nặng nề. Nhưng ngược lại nếu nhìn ở vĩ mô thì thấy hiện có một số ngành đang khôi phục rất tốt. “Ví dụ, ngành dệt may hay da giày thì hiện nay đang nhận được rất nhiều đơn hàng, do các nhãn hàng họ dịch chuyển từ khu vực bị ảnh hưởng nặng nề của Covid-19 như Ấn Độ, Indonesia hay Campuchia sang Việt Nam và các doanh nghiệp dệt may, da giày rất thiếu lao động. Trong khi đó, trên thị trường lại đang thừa rất nhiều người lao động mất việc. Ở đây, câu hỏi được đặt ra là hệ thống dịch vụ việc làm, hệ thống kết nối dịch vụ việc làm hoạt động như thế nào cho hiệu quả”, bà Đỗ Quỳnh Chi nêu vấn đề.

Thứ hai, đối với những doanh nghiệp đang gặp khó khăn, nếu ngay lập tức sa thải người lao động vì lo lắng phải tăng chi phí và không kham nổi, nhưng khi dịch được kiểm soát tốt thì họ phải quay lại tuyển lao động, thì chi phí sa thải lao động sau đó lại phải tuyển lại lao động lại cao hơn rất nhiều so với chi phí duy trì việc làm cho người lao động. “Cho nên, kinh nghiệm ở đây là nếu chưa khó khăn đến mức phải ngừng hoạt động thì các doanh nghiệp nên thỏa thuận với người lao động về việc duy trì việc làm. Một số kinh nghiệm hay của các doanh nghiệp là có thể cho người lao động nghỉ việc và hưởng mức lương tối thiểu; khó khăn hơn có thể doanh nghiệp cho người lao động ngừng việc và không trả lương, nhưng họ đưa thư ưu tiên tuyển dụng và khi doanh nghiệp gọi trở lại thì những lao động có thư ưu tiên này sẽ được tuyển ngay và tuyển đúng vào vị trí mà trước đây họ đã từng làm”, bà Đỗ Quỳnh Chi chia sẻ.

Hiện nay, để có thể tạo một trị trường lao động ổn định và việc làm bền vững cho người lao động, chúng ta có thể cân nhắc một số giải pháp. Thứ nhất là xu hướng tự động hóa. Thứ 2 là xu hướng số hóa. Thứ 3 là xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng từ các nước khác tới Việt Nam, cũng như từ Việt Nam tới các nước khác và đặc biệt là sự lớn mạnh của nền kinh tế số. Như vậy, chúng ta phải chuẩn bị cho lực lượng lao động hiện tại và lực lượng lao động tương lai. “Đối với lực lượng lao động hiện tại, chúng ta cần hỗ trợ đào tạo kỹ năng cho người lao động ngay tại doanh nghiệp; Rồi lưới an sinh hỗ trợ cho người lao động, bao gồm bảo hiểm thất nghiệp; Các trung tâm đào tạo lại cho người lao động lớn tuổi để chuyển sang các dịch vụ mới trong nền kinh tế số. Thứ 2 là chuẩn bị cho người lao động trong tương lai, bao gồm kết nối doanh nghiệp với trường học, và tham khảo các mô hình định hướng nghề nghiệp và học tập suốt đời”, bà Chi nhấn mạnh./.

 

 

 


Bài liên quan