Người nghệ sĩ của những bản tình ca làm đẹp cuộc đời



“Nhớ chi mà cháy gan cháy lòng, ước chi cho tôi được vẫy vùng trong dòng sông Nhật Lệ, cho tôi về với đất mẹ quê hương, cho tôi về với Đồng Hới yêu thương. Tôi đã thốt trong lòng mình như vậy ở những năm tháng máy bay bắn phá Đồng Hới ác liệt mà lớp thanh niên chúng tôi phải tạm xa quê đi làm nhiệm vụ được giao phó”. “Tiếng lòng” ấy chính là nốt nhạc thành giai điệu ngân trong tim, hình thành tác phẩm âm nhạc của mình”-Nhạc sĩ Đinh Gia Hòa (Hội viên Hội nhạc sĩ Việt Nam) đã tâm sự như vậy trong những ngày đầu tháng 4 lịch sử này.

Từ một tình yêu bao la, rộng lớn

          Có thể gọi NS Đinh Gia Hòa là nhạc sĩ của tình yêu thương bao la. Mỗi con đường, góc phố, cây cầu, bến nước đều có thể truyền cảm hứng làm rung lên trong anh những nốt nhạc lòng. Như một lần dạo qua cầu sông Hàn để ngắm đôi bờ thành phố thân yêu:”Chiều nay anh đưa em đi qua cầu Sông Hàn lộng gió/ Ngắm đôi bờ thành phố thân yêu/Có phải chốn xưa hay xứ sở nào đây/Thực hay mơ ôi đẹp quá mảnh đất này”…Giai điệu thiết tha tình cảm của ca khúc “Đà Nẵng đẹp như mơ” như chính hơi thở nồng nàn của nhịp sống người Đà Nẵng vào ba mươi tháng tư năm ấy, khi vũ đoàn Grammy hát múa mở đầu cho phần thi và trình diễn của đội pháo hoa Việt Nam tại Pháo hoa Quốc tế diễn ra ở Sông Hàn đêm 29/4 năm 2012.

Người nghệ sĩ của những bản tình ca làm đẹp cuộc đời

Với nội dung bài hát NS Đinh Gia Hòa lại tái hiện vẻ đẹp toàn cảnh của một Đà Nẵng tươi đẹp, đổi mới và phát triển.

        Khán thính giả yêu âm nhạc Đà Nẵng dường như đã quá quen với gương mặt NS Đinh Gia Hòa qua chương trình “Câu chuyện âm nhạc” của Đài truyền hình Đà Nẵng mỗi tháng một kỳ. Còn nhớ vào năm chào đón sự kiện APEC Việt Nam 2017, UBND TP Đà Nẵng và Sở VH-TT-DL phát động chương trình Nụ cười Đà Nẵng để nâng cao chất lượng phục vụ khách du lịch, đem đến ấn tượng tốt đẹp về một Đà Nẵng thân thiện, hiếu khách cho quan khách trong nước và quốc tế đến tham gia tuần lễ APEC VN tại Đà Nẵng. Sự kiện như khơi mạch nguồn cảm hứng đã ấp ủ sẵn trong trái tim người nhạc sỹ. “Nụ cười Đà Nẵng” của NS Đinh Gia Hòa ngay sau khi được khởi quay trong chương trình văn nghệ của ĐRT đã chiếm cảm tình của đông đảo người ĐN. Lời ca và nốt nhạc của ca khúc này như hòa quyện trong một bức tranh tái hiện con người của vùng đất “tình sâu, nghĩa nặng” thật cởi mở, thân thiện và hiếu khách: “ Xin mời bạn đến quê tôi. Mỗi phút giây xin nở nụ cười. Mỗi con đường một lời chào thân ái. Mỗi ánh đèn một ánh mắt lung linh”…Và trong suốt bài hát này, một lần nữa, NS Đinh Gia Hòa lại tái hiện vẻ đẹp toàn cảnh của một Đà Nẵng tươi đẹp, đổi mới.

        Tình yêu quê hương, đất nước trong những sáng tác của NS Đinh Gia Hòa có sự khác biệt ở những nhiều nhạc sĩ khác ở chỗ không mang tính ước lệ, cứ phải là “cây đa, bến nước, sân đình”. Có khi chỉ là một lần anh ngang qua cổng ngôi trường nọ, thấy một sân trường có khung cảnh tươi đẹp những vòm hoa Anh Đào của Nhật Bản, biểu tượng cho sức sống của ngôi trường mà anh được nghe nhiều người nhắc đến; thế là hình thành ngay bài ca. Đó là tác phẩm “Đại học Đông Á-Ngôi trường tôi yêu” anh sáng tác vào tháng 3 mới đây. Xuyên suốt bài ca là một tình yêu, một niềm tự hào về ngôi trường đổi mới diệu kỳ trên thành phố quê hương năng động đi lên với tốc độ phi mã. Tuy nhiên, lời thơ vẫn rất thơ, rất mộng và giai điệu trữ tình chứ không hề khô cứng như khi người ta diễn tả một đề tài thời sự: “Có một ngôi trường tôi yêu, tôi yêu/ Đẹp như loài hoa xứ sở mặt trời/Qua bao thăng trầm gió mưa bão táp/Vẫn vững vàng một tư thế vươn xa”. Nhận được bài hát này, TS Nguyễn Thị Anh Đào, Hiệu trưởng Trường ĐH Đông Á đã xúc động bày tỏ niềm biết ơn với tác giả:” Đã từ lâu, chúng tôi mong ước giáo dục thông qua con đường âm nhạc, bởi “âm nhạc làm khơi lên ngọn lửa trong tim người đàn ông và dâng lệ lên mắt người đàn bà (Beethoven), âm nhạc mạnh hơn cả nước. Vì thế, sự đóng góp của nhạc sĩ là niềm khích lệ lớn lao cho thầy và trò nhà trường ĐH Đông Á chúng tôi trên hành trình này”.

Đến những tình yêu riêng lẻ

         Nói đến tình yêu riêng lẻ thì trước hết phải nói tới ca khúc viết về người mẹ của NS Đinh Gia Hòa.  “Con gọi mẹ”, tựa đề bài hát chỉ có 3 tiếng giản dị vậy mà cả ca từ lẫn giai điệu đều tạo ra nét khác biệt với vô vàn bài hát về mẹ. Không xa xôi, cao vời như “Lòng mẹ” (tác phẩm kinh điển của NS Y Vân) lời bản nhạc như tiếng lòng thành kính yêu thương từ cõi thẳm sâu luôn ngưỡng vọng Mẹ của người con hiếu thảo. So sánh người mẹ dịu dàng như ánh trăng khuya là quá đẹp...Có câu hàm súc đến mức khó tìm được câu nào hàm súc hơn, như”Có những lúc bão dông đời đen bạc/Chỉ mẹ thôi như tia nắng rạng ngời”.

Người nghệ sĩ của những bản tình ca làm đẹp cuộc đời

Bài hát này nhạc sỹ Đinh Gia Hòa sáng tác trong giai đoạn cả nước thực hiện lệnh cách ly toàn xã hội để chống dịch Covid-19 từ Chính phủ

      Bài hát còn có những câu đúc kết một chân lý rất sâu về tình mẹ, như "Ai cho con chút gì con phải trả; Chỉ mẹ thôi cho con suốt ngàn đời".

        Là nhân chứng trọn vẹn cuộc kháng chiến giành độc lập của dân tộc; Nhạc sỹ Đinh Gia Hòa thường hay có những hoài niệm về con người trong chiến tranh. Ca khúc “Bạn tôi” là câu chuyện kể  về một người bạn chí thân, chí cốt là một công dân mẫu mực, đã từ bỏ giảng đường, xếp bút nghiên để ra trận: “Bạn tôi một người lính trận/Bạn tôi một dòng máu nóng/Tuổi xuân phơi phới ra đi/Chiến trường đạn bom sá gì/ Bạn tôi về trong chiến thắng/ Bạn tôi tiếp bước bút nghiên/Giảng đường thênh thang lộng gió/Tâm hồn dào dạt vần thơ”. Thành công của bài hát này là sự kết hợp giữa giai điệu mềm mại, uyển chuyển của nhạc trữ tình truyền thống, với âm hưởng lạc quan, phới phới như những bản hùng ca của cách mạng. Vì thế, hình tượng người lính trận thật đẹp, đại diện cho lớp thanh niên thời đại “xẻ dọc trường sơn đi cứu nước, mà lòng phơi phới dậy tương lai”(Tố Hữu).

     Cũng với phong cách này, NS Đinh Gia Hòa lại phổ nhạc rất thành công bài thơ “Cánh tay thầy giáo” của nhà giáo Trần Khởi ở Quảng Bình. Tác giả thơ vốn là người lính từ chiến trường trở về giảng đường, lại chứng kiến một đồng nghiệp thương binh còn một cánh tay để viết bảng:” Một cánh tay thầy để lại chiến trường/Là cánh tay đã làm nên bão lửa/Là cánh tay làm quân thù khiếp sợ/Đã viết lên bao trang sử vẻ vang”. May mắn thay, bài thơ này đến với người nhạc sĩ vốn sẵn trong tim dòng nhiệt huyết “con lạc, cháu hồng”, trân trọng lý tưởng sống cao đẹp của tuổi mình để rồi phổ vào đó những nốt nhạc lòng trầm, bổng xao xuyến và tự hào.

      Sẽ là thiếu sót nếu như không nói đến tình yêu lứa đôi trong ca khúc của NS Đinh Gia Hòa. Tình yêu ấy không đứng riêng ở từng bản nhạc; mà thường đan xen trong hầu hết các tác phẩm trữ tình có chủ thể Anh-Em, gắn với tình yêu đời, yêu phong cảnh quê hương. Nhưng ở vào độ tuổi 75 “xưa nay hiếm” thì anh lại “Có một tình yêu” thuần túy. Người nghe những âm hưởng trong trẻo như suối nguồn lung linh của bài hát “Có một tình yêu” của anh dễ lầm tác giả còn rất trẻ: “Có một tình yêu không nói lên lời/Có một tình yêu không nói trên đôi môi/ Có một tình yêu không nói bằng ánh mắt/Có một tình yêu để khắc trong tim thôi”. Thật ra, bài hát này viết trong giai đoạn cả nước thực hiện lệnh cách ly toàn xã hội để chống dịch Covid-19 từ Chính phủ; tác giả chỉ muốn truyền đi thông điệp về tình yêu đôi lứa: Tình yêu chân chính là bất tử. Người ta có thể ở khoảng cách xa nhau nhưng “xa mặt không thể cách lòng”.

      Càng về sau này, nhạc của Đinh Gia Hòa càng đạt tới độ chín gần như hoàn thiện như “Đại học Đông Á-Ngôi trường tôi yêu”, “Mùa Hoa Đỏ”. Độ chín ấy cũng tựa như “Màu hoa đỏ rực sáng trong tim ta” như anh từng thổ lộ trong ca khúc của mình.

                                                                           Danh Tạo-Uyên Phương