fspin Nguy hiểm khi sử dụng thuốc giảm đau không đúng cách - Chuyên trang điện tử Sao Pháp Luật - Đơn vị trực thuộc Báo Pháp Luật Việt Nam

Nguy hiểm khi sử dụng thuốc giảm đau không đúng cách



(SPL)- Thuốc giảm đau là những loại thuốc có tác dụng điều trị các cơn đau do bệnh lý, chấn thương giả hoặc phẫu thuật gây nên. Thuốc giảm đau chứa thành phần chính là hoạt chất có tác dụng giảm đau và các tá dược đảm bảo tính ổn định của thuốc cũng như khả năng giải phóng và hấp thu dược chất trong cơ thể.

Nguy hiểm khi sử dụng thuốc giảm đau không đúng cách

Người bệnh đang được tư vấn sử dụng thuốc

Thuốc giảm đau có thể được chia thành hai nhóm lớn bao gồm:

- Nhóm 1: các thuốc giảm đau không kê đơn (hay còn gọi là thuốc giảm đau OTC). Đây là những thuốc mà người bệnh có thể tự đến mua ở các nhà thuốc dưới sự tư vấn của dược sĩ mà không cần đơn của bác sĩ. Nhóm thuốc này rất hữu ích đối với những cơn đau ở mức độ nhẹ như đau đầu, đau răng, đau bụng kinh, viêm khớp...

- Nhóm 2: các thuốc giảm đau kê đơn. Khi cơn đau không thể xoa dịu bởi các thuốc giảm đau OTC, người bệnh cần gặp bác sĩ để được kê các thuốc giảm đau mạnh hơn thuộc nhóm này. Các thuốc giảm đau kê đơn cũng được chia thành 2 loại là các thuốc không opioid và opioid. Những thuốc này cho hiệu quả giảm đau rất mạnh nhưng cũng có thể gây nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng nếu sử dụng không đúng cách. Do đó, thuốc giảm đau opioid thường được bác sĩ kê đơn trong trường hợp đau nặng, không đáp ứng với các nhóm thuốc giảm đau khác như đau hậu phẫu, đau do ung thư… và luôn cần được theo dõi, giám sát chặt chẽ bởi nhân viên y tế.

Theo DS. Nguyễn Thị Trang – Khoa Dược Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM (BV ĐHYD TPHCM), hiện nay người bệnh thường có thói quen tự mua các thuốc giảm đau ở nhà thuốc mà không cần sự tư vấn của dược sĩ, bác sĩ hoặc sử dụng thuốc giảm đau không đúng như sử dụng quá liều, tự ý ngưng thuốc… Một số người bệnh vì ngại đi tái khám định kỳ nên tự mua thuốc giảm đau theo đơn thuốc cũ để sử dụng (như các trường hợp viêm khớp, thoái hóa khớp) mà không biết rằng tình trạng bệnh sẽ diến biến khác nhau theo thời gian, cần được bác sĩ điều chỉnh lại thuốc để đảm bảo hiệu quả, hạn chế tối đa những tác dụng phụ có thể gặp phải.

Một số thống kê trên thế giới đã cho thấy tình trạng báo động cũng như những hậu quả khôn lường từ việc sử dụng không hợp lý thuốc giảm đau. Tại Mỹ, opioid là một trong 4 nhóm thuốc chiếm tỷ lệ cao nhất trong số các nguyên nhân nhập cấp cứu liên quan đến sử dụng thuốc. Có thể thấy, việc sử dụng thuốc giảm đau được xem là “con dao hai lưỡi”, nếu không sử dụng hợp lý sẽ để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng.

Gần đây, bà N.T.S. (53 tuổi, ngụ ở Bến Tre) vừa phải nhập viện cấp cứu tại BV ĐHYD TPHCM do bị nôn ra máu và đi tiêu phân đen. Khi được dược sĩ hỏi về tiền sử sử dụng thuốc, bà S. cho biết trước đó 4 ngày, bà có đến nhà thuốc gần nhà để tự mua thuốc giảm đau celecoxib uống với liều 200 mg, 2 lần/ngày vì sưng đau và bong gân ở mắc cá chân. Hiện bà đang được điều trị bệnh tim mạch tại địa phương (tăng huyết áp và rung nhĩ) với bisoprolol 5 mg, 1 lần/ngày và rivaroxaban 20 mg, 1 lần/ngày. Vì chủ quan nên lúc mua thuốc giảm đau, bà S. không thông báo cho cho dược sĩ về việc đang điều trị tăng huyết áp và rung nhĩ bằng các loại thuốc nêu trên. Tại BV ĐHYD TPHCM, bà S. được bác sĩ chẩn đoán xuất huyết dạ dày nghi do thuốc giảm đau celecoxib (nhóm NSAID). Ngay sau đó, bà được ngưng celecoxib và thuốc kháng đông. Sau khi được nội soi cầm máu và điều trị nội khoa, bà S. được xuất viện trong tình trạng ổn định.

Các bác sĩ cho biết, bà S. đang được điều trị bệnh tim mạch với thuốc kháng đông là rivaroxaban có nguy cơ gây xuất huyết, trong khi thuốc giảm đau bà tự ý mua và sử dụng là celecoxib - một thuốc giảm đau nhóm NSAID với tác dụng phụ điển hình là gây viêm loét dạ dày và nặng hơn có thể gây xuất huyết đường tiêu hóa. Việc kết hợp hai thuốc như vậy sẽ làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa. Trường hợp của bà S. cho thấy, việc trao đổi với bác sĩ và dược sĩ về tất cả các thuốc mà người bệnh đang dùng là vô cùng quan trọng. Nếu bà S. được tham vấn kĩ với bác sĩ và dược sĩ, bà có thể được tư vấn sử dụng biện pháp giảm đau không dùng thuốc như chườm đá chỗ bong gân hoặc nếu đau nhiều có thể thử giảm đau với paracetamol trước.

PGS TS DS. Đặng Nguyễn Đoan Trang – Trưởng khoa Dược BV ĐHYD TPHCM cho biết, để sử dụng thuốc giảm đau hợp lý, hiệu quả và an toàn, người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau mà phải có sự tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Đồng thời, người bệnh cần cung cấp đầy đủ thông tin cho các bác sĩ và dược sĩ về triệu chứng, mức độ đau, tiền sử dùng thuốc điều trị… để giúp lựa chọn loại thuốc giảm đau phù hợp, tránh các biến chứng có thể xảy ra. Bên cạnh đó, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn sử dụng thuốc như: không được tự ý nhai, bẻ hay nghiền viên thuốc; không tự thay đổi liều sử dụng, mua thêm thuốc hay ngưng thuốc đột ngột.

Người bệnh nên chủ động kiểm tra thành phần hoạt chất trên bao bì thuốc hoặc tờ hướng dẫn sử dụng để tránh uống nhiều chế phẩm có cùng hoạt chất để tránh nguy cơ quá liều do uống nhiều thuốc cùng một lúc. Người bệnh cũng nên đọc tờ hướng dẫn sử dụng thuốc để biết thêm một số thông tin như các chống chỉ định, liều dùng tối đa, tác dụng phụ có thể xảy ra và ghi nhớ thời điểm dùng thuốc phù hợp để kịp thời thông báo cho bác sĩ, dược sĩ biết nếu có bất thường xảy ra trong quá trình sử dụng thuốc.

Đình Ngọc


Bài liên quan




BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM






Tin mới nhất