Nóng vội yêu cầu dừng thu phí, “di sản” mệnh lệnh từ thời ông Đinh La Thăng?



Chiều 5/7/2019, Tổng cục Đường bộ Việt Nam (trực thuộc Bộ Giao thông vận tải) đã đột ngột gửi thông báo sẽ cho tạm dừng thu phí 3 trạm BOT gồm Bắc Hải Vân, Cam Thịnh và Cần Thơ - Phụng Hiệp do “chậm trễ triển khai ký kết thu phí tự động không dừng – ETC” lập tức gây bão dư luận. Trong khi người trong cuộc là các nhà đầu chưa hiểu đầu đuôi sự việc, thì nhiều trang mạng xã hội, fanpage fakebook đã dậy sóng thông báo “từ mai đi xe... miễn phí”.

Khi Cục nhầm vai trò

Trong khi câu chuyện tổng thể về BOT đang nhận được sự quan tâm lớn, cái cớ để nhiều đối tượng xấu lợi dụng kích động, thì cách thức triển khai công việc kiểu “mệnh lệnh” của Tổng cục Đường bộ Việt Nam (TCĐBVN) được các nhà đầu tư cho là tiềm ẩn thúc đẩy nguy cơ bất ổn xã hội.

Cho rằng cách làm của TCĐB mang tính ép buộc, thiếu minh bạch, thậm chí vi phạm hiến pháp và pháp luật về đầu tư, dân sự… Các nhà đầu tư liên quan đã rất bức xúc và đồng loạt lên tiếng. Ông Phạm Quốc Vượng, Tổng Giám đốc Công ty Phước Tượng – Phú Gia BOT trong chiều hôm đó sửng sốt trước thông tin khắp mặt báo dẫn nội dung văn bản yêu cầu của TCĐBVN là dừng thu phí trạm BOT Cam Thịnh vì lý do chậm ký kết thực hiện thu phí không dừng, và khẳng định: “Chúng tôi chưa hề nhận được thông tin từ phía TCĐVN”.

Nóng vội yêu cầu dừng thu phí, “di sản” mệnh lệnh từ thời ông Đinh La Thăng?

Trạm BOT Phước Tượng – Phú Gia (ảnh trái) và Trạm BOT Cam thịnh (ảnh phải) đều đã sử dụng thu phí không dừng hơn 1 năm nay

Nói về chủ trương triển khai thu phí không dừng, Tổng Giám đốc BOT Phước Tượng – Phú Gia cho biết, chúng tôi rất ủng hộ và trên thực tế đang tích tực hợp tác hoàn thiện hồ sơ pháp lý để ký hợp đồng.

Với cách triển khai thu phí không dừng như hiện nay, thì nội dung phụ lục hợp đồng (PLHĐ) bộc lộ nhiều sai sót về pháp lý, vi phạm các điều khoản hợp đồng đã ký với nhà đầu tư khi chưa đàm phán thống nhất với họ đã vội vàng thực hiện.

Đây là “việc có liên quan đến nhiều bên, trong đó có ngân hàng”, cho nên ông Vượng cho rằng, TCĐBVN cần có sự thống nhất với nhà đầu tư trước khi thực hiện.

Ngay sau khi TCĐBVN thông báo sẽ cho tạm dừng thu phí 3 trạm, Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI) đã nêu quan điểm của mình trước công luận, khẳng định, luôn ủng hộ việc triển khai thu phí tự động không dừng, một chủ trương đúng đắn của Chính phủ. Nhưng không đồng tình cách triển khai của TCĐBVN.

Hiệp hội VARSI cho rằng “việc triển khai có nhiều nội dung trái với các quy định tại Hiến pháp, Luật doanh nghiệp, Luật đầu tư và trái với các thỏa thuận hợp pháp tại các hợp đồng BOT, hợp đồng tín dụng, hợp đồng thế chấp giữa doanh nghiệp dự án/nhà đầu tư và các bên có liên quan, gây hoang mang, làm mất niềm tin của nhà đầu tư vào chính sách pháp luật của Nhà nước và gây rủi ro của môi trường đầu tư, kinh doanh hiện tại.

Sáng 8/7, tại cuộc họp về thu phí không dừng, Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Lê Đình Thọ đã yêu cầu lãnh đạo Tổng cục Đường bộ rút lại thông báo tạm dừng thu phí tại 4 dự án BOT. Trước đó ngày 5/7, Tổng cục Đường bộ đã ra thông báo trên với lý do các doanh nghiệp chưa ký phụ lục hợp đồng thu phí không dừng (ETC). Các nhà đầu tư đồng loạt bức xúc phản ánh, thông báo trên đã "gây xáo trộn và bất ổn cho trạm thu phí" và cho biết họ đã ký phụ lục hợp đồng thu phí không dừng từ 1-2 năm trước và đang thu phí ổn định..

Trước phản ánh về cách làm kiểu mệnh lệnh, áp đặt của TCĐBVN, ngày 8/7, Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI) đã chính thức ký văn bản gửi đến Bộ Tư Pháp và Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư Pháp), yêu cầu kiểm tra sự phù hợp theo qui định của pháp luật đối với một số văn bản mà Bộ GTVT và TCĐBVN đã ký ban hành.

Các nhà đầu tư đều bức xúc khẳng định: “TCĐBVN không phải là bên A trong các hợp đồng dự án BOT đã ký giữa Bộ GTVT và các nhà đầu tư. Khi ông Tổng Cục Trưởng Nguyễn Văn Huyện phát biểu hùng hồn: “Chúng tôi kiên quyết dừng thu phí nếu các doanh nghiệp BOT không ký hợp đồng điều chỉnh”, hình ảnh ấy gợi cho chúng tôi nhớ đến “di sản” hành động nóng nảy, vội vàng, thiếu xem xét thấu đáo các vấn đề liên quan của ông Đinh La Thăng – cựu Bộ trưởng Bộ GTVT. Mệnh lệnh trảm các Nhà đầu tư, Nhà thầu thi công khi ông xét thấy ý kiến chỉ đạo thực hiện tiến độ Dự án Mở rộng QL1A trước đây bị chậm, đến nay đã để lại hậu quả nặng nề, việc xử lý thiệt hại là vô cùng nan giải, tạo gánh nặng cho toàn xã hội”.

“Liệu “Tư lệnh lĩnh vực đường bộ” Nguyễn Văn Huyện có thật sự khách quan khi cho phép mình tự phán quyết: “3 năm vừa qua là quãng thời gian dài cho doanh nghiệp chuẩn bị”? Nhận định chủ quan, phiến diện đó của ông Huyện đã mâu thuẫn với chính báo cáo Thủ tướng của Bộ trưởng Bộ GTVT Nguyển Văn Thể vừa ký mới đây tại văn bản số 5799/BGTVT-ĐTCT ngày 20/06/2019. Tại báo cáo này, Bộ trưởng đã nêu ra hàng loạt các khó vướng mắc mà Bộ GTVT không gỡ nổi, đó cũng là quãng thời gian dài để Bộ GTVT tự nhìn lại công việc của mình đã làm như: giải quyết các tranh chấp Trạm thu phí Cai Lậy - Tiền Giang,... tổ chức đấu thầu cao tốc Bắc Nam, Đề án thu phí không dừng ETC. Trong khi Bộ trưởng chọn giải pháp báo cáo rất thật thực trạng của ngành để các bên cùng tìm cách tháo gỡ, thì Tổng cục trưởng Nguyễn Văn Huyện lại đứng trên các quy định pháp luật để hô hào “trảm” trạm thu phí” – một đại diện nhà đầu tư ngao ngán nói.   

Đối tác công tư như ra lệnh

Việc lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ thu phí không dừng ETC và yêu cầu các doanh nghiệp dự án/nhà đầu tư ký phụ lục hợp đồng để điều chỉnh nội dung này (bao gồm cả việc ấn định % doanh thu phải trích lại từ doanh thu cho đơn vị vận hành ETC) đang có những vướng mắc.

Nóng vội yêu cầu dừng thu phí, “di sản” mệnh lệnh từ thời ông Đinh La Thăng?

Công ty TNHH Đầu tư 194 đã ký hợp đồng và phụ lục hợp đồng với VETC và Bộ GTVT lần lượt vào năm 2017 và 2018

Nóng vội yêu cầu dừng thu phí, “di sản” mệnh lệnh từ thời ông Đinh La Thăng?

Về vấn đề này, đại diện Công ty Đầu tư 194 cho rằng, việc thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ GTVT và TCĐBVN, Công ty đã ký hợp đồng cung cấp dịch vụ thu giá sử dụng đường bộ theo hình thức điện tử tự động không dừng với Công ty VETC. Trong đó, chi phí dịch vụ quản lý thu phí tự động không dừng bằng 50% chi phí quản lý trong hợp đồng BOT (tương đương 2.15% doanh thu).

Hiện nay, Công ty VETC đã lắp đặt xong và đang vận hành từ ngày 06/4/2018. “Chúng tôi khẳng định đã thực hiện tốt thu phí theo hình thức tự động không dừng từ tháng 12/2017. Tuy nhiên, Bộ GTVT yêu cầu nhà đầu tư ký phụ lục hợp đồng với Bộ GTVT triển khai hệ thống thu phí tự động không dừng với chi phí quản lý phải nộp cho VETC đột ngột đội lên đến tỷ lệ 4.5% doanh thu, tương đương 369 tỷ” - đại diện Công ty 194 chỉ ra yêu cầu vô lý.

Tại các cuộc họp đàm phán thương thảo với TCĐBVN, Nhà đầu tư 194 cũng đã đề nghị làm rõ cụ thể chi phí quản lý thu, chi phí đầu tư lắp đặt thiết bị thu phí không dừng và nêu rõ phương án tài chính, thời gian hoàn vốn, nhưng đến nay TCĐBVN vẫn chưa làm rõ.

Việc ký phụ lục hợp đồng theo yêu cầu của Bộ GTVT sẽ làm tăng chi phí hợp đồng đã ký với VETC từ 2.15% lên 4.5% doanh thu và làm phát sinh kéo dài thêm thời gian thu phí của dự án khoảng 01 năm 07 tháng so với phương án tài chính hợp đồng BOT. Việc kéo dài thời gian thu phí khiến các chỉ tiêu tài chính tăng theo (lãi suất, chi phí quản lý...) và rõ ràng, thiệt hại đó người dân vẫn là đối tượng phải “oan ức” gánh chịu.

“Trong khi các bên đang trong quá trình đàm phán thương thảo và đề nghị làm rõ các chi phí liên quan để ký phụ lục hợp đồng với Bộ GTVT thì Tổng cục ĐBVN ra thông báo dừng thu phí. Thật không thể hiểu nổi cách làm của TCĐBVN, thực hiện đối tác công tư mà như ra lệnh, áp đặt” – đại diện Công ty 194 nói.

“Di sản" của ông Đinh La Thăng?

Khi những vấn đề về BOT xảy ra, người ta nhắc đến trách nhiệm của ông Đinh La Thăng khi còn giữ cương vị Bộ trưởng Bộ GTVT (giai đoạn 2011 – 2016), thời kỳ bùng nổ các dự án BOT giao thông.

Trong quá khứ, lãnh đạo Bộ GTVT tự cho rằng, các dự án BOT cấp bách đến mức không chỉ định, không chủ động xử lý thì sẽ “không kịp” dẫn đến hậu quả ai cũng thấy.

“Di sản” của ông Đinh La Thăng để lại khiến cho ngành giao thông đối mặt với cả núi khó khăn, bất cập mà 2 nhiệm kỳ của 2 bộ trưởng chưa thể giải quyết hết. Có một “di sản” khác, nghiêm trọng và gây bất ổn không kém đó là thói quen “trảm” nhà đầu tư, đưa ra cách xử lý xung đột một cách chủ quan, áp đặt có thể còn sót lại trong guồng máy Bộ GTVT hiện nay qua việc đơn phương yêu cầu dừng thu phí của người đứng đầu TCĐBVN, như phản ánh của VARSI và các nhà đầu tư.

Nóng vội yêu cầu dừng thu phí, “di sản” mệnh lệnh từ thời ông Đinh La Thăng?Varsi đã  gửi văn bản đến Bộ Tư Pháp yêu cầu kiểm tra tính phù hợp quy định pháp luật đối với một số văn bản của  Bộ GTVT và TCĐBVN  

Nóng vội yêu cầu dừng thu phí, “di sản” mệnh lệnh từ thời ông Đinh La Thăng?

Chủ trương “thu phí không dừng” tạo sự minh bạch, để nhân dân có thể dễ dàng tham gia giám sát hoạt động các trạm BOT, hay chủ trương lớn là mở rộng quốc lộ 1A, mà như chính Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể khẳng định: “Trước đây hạ tầng kỹ thuật giao thông xuống cấp, trong lúc ngân sách đầu tư vô cùng eo hẹp. Trước tình hình cấp bách ấy, Ban chấp hành Trung ương Đảng ra Nghị quyết 13, rồi Chính phủ ban hành Nghị định 108/2009 cho phép mở rộng, nâng cấp quốc lộ 1A, đường Hồ Chí Minh qua Tây Nguyên bằng hình thức kết hợp cả đầu tư bằng ngân sách và BOT” đều là những quyết sách đúng đắn, nhưng rồi thực hiện không tốt.

Để lại nhiều sai sót, bất cập dẫn đến một số nhân sự của Bộ GTVT đã bị kỷ luật, khởi tố vụ án từ kết quả các đợt thanh, kiểm tra của các cơ quan chức năng, đồng thời tạo ra sự ức chế của người dân từ những chủ trương đúng, nhưng khi thực hiện lại biến thành sai lệch , trước hết trách nhiệm thuộc về Bộ GTVT.

Sẽ như thế nào nếu một bộ phận người dân lấy cớ từ thông báo đơn phương của TCĐBVN để gây rối tại các trạm thu phí nói trên? Việc điều chỉnh giá phí theo phương án tài chính đã được ký giữa Bộ GTVT và các Nhà đầu tư hiện nay vẫn chưa thực hiện được, dẫn đến không một ngân hàng nào muốn cho vay BOT, nay TCĐBVN và cơ quan chủ quản là Bộ GTVT đã  không cùng nhau tháo gỡ, làm cho hoạt động đầu tư BOT tốt lên, thì thiết nghĩ rằng, cũng đừng tạo thêm mâu thuẫn giữa nhà đầu tư với người dân.

Lê Nguyễn


Bài liên quan




BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM






Tin mới nhất