Tại sao việc giải quyết đơn giám đốc thẩm, tái thẩm còn nhiều hạn chế?



Đây là một trong những nội dung quan trọng được đưa ra bàn luận trong buổi tọa đàm “Tăng cường chất lượng giải quyết đơn giám đốc thẩm, tái thẩm” do Báo Đại Biểu Nhân Dân tổ chức vào chiều ngày 07/05.

Bàn luận tại tọa đàm để đưa ra nguyên nhân và giải pháp tăng cường hiệu quả trong việc giải quyết đơn giám đốc thẩm, tái thẩm, ý kiến của các đại biểu, luật sư tại tọa đàm cũng cho rằng một thực tiễn là chất lượng xét xử của Tòa án ở cấp sơ thẩm, phúc thẩm có nhiều vấn đề chưa ổn, chất lượng chưa ổn thì lượng đơn đề nghị giám đốc thẩm sẽ cao, dẫn tới việc “quá tải”, “trì trệ” trong việc giải quyết đơn giám đốc thẩm, tái thẩm.

Tại sao việc giải quyết đơn giám đốc thẩm, tái thẩm còn nhiều hạn chế?

Buổi tọa đàm “Tăng cường chất lượng giải quyết đơn giám đốc thẩm, tái thẩm”

Luật sư Trương Trọng Nghĩa phân tích: “Nếu sơ thẩm, phúc thẩm làm tốt thì giám đốc thẩm sẽ giảm xuống. Phúc thẩm sinh ra là để sửa chữa sơ thẩm. Tòa án tỉnh hiện nay phúc thẩm rất nhiều, nếu án phúc thẩm làm tốt sẽ không lên đến giám đốc thẩm”.

Trên thực tiễn, có không ít những bản án và quyết định của Tòa án mắc sai lầm trong việc áp dụng pháp luật và vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, khiến dư luận nhiều phen “nổi sóng”.

Luật sư Trương Trọng Nghĩa lấy ví dụ như vụ án ly hôn của bà Lê Hoàng Diệp Thảo và ông Đặng Lê Nguyên Vũ ở Tập đoàn cà phê Trung Nguyên. Ngay sau bản án sơ thẩm ngày 27/03/2019, ngày 11/04/2019 VKSND TPHCM đã có bản kháng nghị 14 trang chỉ ra 11 điểm sai phạm và không phù hợp với pháp luật cả về tố tụng lẫn nội dung. Tuy nhiên, bản án phúc thẩm sau đó vào ngày 05/12/2019, tuy đã chấp nhận sửa một số sai sót hiển nhiên theo kháng nghị nhưng vẫn giữ nguyên bản án sơ thẩm với hai điểm quan trọng nhất về tài sản, đó là chia cho bà Thảo 40% cổ phần và buộc bà Thảo từ bỏ quyền cổ đông hợp pháp của mình trong Tập đoàn Trung Nguyên. Hai điểm này không phù hợp với Luật hôn nhân gia đình 2014 và Luật Doanh nghiệp 2014.

Tại sao việc giải quyết đơn giám đốc thẩm, tái thẩm còn nhiều hạn chế?Luật sư Phạm Công Hùng - Nguyên Thẩm phán Tòa án Nhân dân Tối cao

Luật sư Phạm Công Hùng - Nguyên Thẩm phán Tòa án Nhân dân Tối cao cũng cho rằng những sai lầm trong bản án phúc thẩm của TAND Cấp cao là hết sức “sơ đẳng”. Điển hình, đó là việc sử dụng các thẩm định giá về tài sản đã hết hiệu lực rồi làm cơ sở để phân chia tài sản cho vợ chồng Chủ tịch Tập đoàn Trung Nguyên. Đó là điều không thể chấp nhận được. TA sơ thẩm cũng sử dụng kết quả đó, TA phúc thẩm cũng giữ nguyên, bác kháng cáo. Chỉ cho đến khi VKSNDTC kháng nghị chỉ ra sai sót thì ai cũng đặt câu hỏi tại sao Tòa án lại có thể xử án bất công và khó hiểu đến vậy. Cụ thể, ngày 31/03/2020, VKSNDTC đã kháng nghị giám đốc thẩm bản án phúc thẩm, chỉ ra nhiều sai sót, vi phạm về thủ tục và nội dung, đặc biệt là về hôn nhân và phân chia tài sản chung, đề nghị HĐTP TANDTC xét xử giám đốc thẩm, hủy hai bản án sơ thẩm và phúc thẩm.

Cũng theo Ủy ban Tư Pháp, sau khi xem xét đơn của bà Thảo gởi và các tài liệu kèm theo, Ủy ban Tư pháp thấy có nhiều vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án ở cả hai cấp xét xử sơ thẩm và phúc thẩm, thể hiện ở vi phạm nghiêm trọng trong việc xác minh thu thập chứng cứ về định giá tài sản, triệu tập những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan trong vụ án, cũng như trong việc áp dụng các quy định của pháp luật trong việc xác định và phân chia khối tài sản, đặc biệt là việc tước bỏ quyền cổ đông mà bà Thảo đang hoạt động kinh doanh để giao toàn bộ số cổ phần và phần vốn góp tại các công ty thuộc Tập đoàn Trung Nguyên cho ông Vũ là chưa thỏa đáng. Do vậy, VKSNDTC đã có quyết định kháng nghị giám đốc thẩm là có cơ sở, theo đó đề nghị Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân tối cao hủy hai bản này, giao hồ sơ về cho cấp sơ thẩm xét xử lại theo đúng quy định của pháp luật.

Tại sao việc giải quyết đơn giám đốc thẩm, tái thẩm còn nhiều hạn chế?

Ông Lưu Bình Nhưỡng, Phó Trưởng ban Dân nguyện của Quốc hội

Ông Lưu Bình Nhưỡng, Phó Trưởng ban Dân nguyện của Quốc hội cũng cho rằng: “Án sơ thẩm, án phúc thẩm, thậm chí giám đốc thẩm trước đó chưa thấu tình đạt lý, chất lượng không cao, người ta không phục thì người ta còn tiếp tục kiến nghị. Đây không phải "ăn ốc nói mò" mà thực tế nó thế. Khi tôi còn là luật sư đi bào chữa có đọc những bản án viết như vỡ lòng, rất là buồn. Quyền lợi của người dân bị xâm phạm, tội phạm bị bỏ lọt thì đương nhiên người dân tiếp tục phải khiếu nại. Bản thân các Tòa án, Viện Kiểm sát có thẩm quyền kháng nghị, người dân cũng có thể phát hiện ra những bất cập, sai sót của các Tòa án cấp dưới đã xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, kể cả giám đốc thẩm.”

Ngoài ra, cũng có rất nhiều tranh cãi về thời hạn 01 năm để đương sự đề nghị giám đốc thẩm và thời hạn kháng nghị tái thẩm trong vụ án dân sự. Liệu rằng thời hạn một năm có phải là quá ngắn và tại sao không phải là 3-5 năm?

Ông Lưu Bình Nhưỡng, Phó Trưởng ban Dân nguyện chia sẻ quan điểm: “Có nhiều tranh cãi trong việc làm luật, ở vụ án dân sự có một năm để xem xét đơn đề nghị giám đốc thẩm của đương sự, một năm tính ra rất dài, thế nhưng người ta không trước được rằng, một năm ấy còn có rất nhiều những “chuyến tàu khác” đang án ngữ ở phía trước, cho nên nếu tính về mặt thực tế thì một năm không đủ. Bởi vậy, tôi nghĩ quy định thời hạn một năm để đương sự đề nghị giám đốc thẩm là không phù hợp với thực tiễn.”.

Mục đích của giải quyết án là đảm bảo công lý và lẽ phải. Trong trường hợp của vụ án ly hôn của bà Thảo và ông Vũ, tòa án cấp sơ thẩm và phúc thẩm đều mắc những sai sót, sai phạm không thể chấp nhận được và đều rất dễ để nhận ra, bởi vậy việc VKSNDTC kháng nghị giám đốc thẩm là điều bắt buộc và hiển nhiên. Tuy nhiên, trong thực tế có rất nhiều những vụ án phức tạp, đòi hỏi thời gian và công sức của đương sự, các cơ quan có thẩm quyền để có thể đưa ra đề nghị giám đốc thẩm và kháng nghị tái thẩm. Giả sử vụ việc có oan sai, nhưng 2-3 năm mới phát hiện thì lúc đó đã quá thời hạn làm đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái phẩm dẫn đến mất quyền lợi của nhân dân, trong khi trình độ của mặt bằng chung nhân dân không phải ai cũng có hiểu biết đầy đủ để thực hiện quyền của mình.

Bản chất của kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm là mở ra môi trường tố tụng đủ để khắc phục những sai lầm nghiêm trọng của các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật. Đây cũng là hy vọng, cơ hội cuối cùng của nhân dân, bởi vậy việc giải quyết công tác giám đốc thẩm, tái thẩm cần phải được đẩy nhanh, đẩy mạnh, thực hiện minh bạch, đảm bảo công lý và lẽ phải cho nhân dân.

Trần Giang




BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM






Tin mới nhất