Thế mạnh Du lịch Di sản thiên nhiên và văn hóa



(SPL) - Trong những năm gần đây, Việt Nam đã trở thành điểm đến của nhiều du khách nước ngoài. Việt Nam đã được nhiều thị trường khách du lịch lớn trên thế giới cũng như nhiều tổ chức du lịch có uy tín bình chọn trong top các điểm đến du lịch hấp dẫn nhất toàn cầu trong những năm tới; Có nhiều lý do để Việt Nam thu hút được nhiều du khách, trong đó phải kể đến sự đóng góp lớn của những di sản thiên nhiên và văn hóa thế giới tại Việt Nam.

Đến nay, Việt Nam hiện tại có 8 Di sản thế giới được UNESCO công nhận. Trong số đó có 5 Di sản văn hoá, 2 Di sản tự nhiên và 1 Di sản hỗn hợp.

2 Di sản thiên nhiên gồm: Vườn quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng, Vịnh Hạ Long. 5 Di sản văn hóa là: Quần thể di tích Cố đô Huế, Phố cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn, Khu di tích trung tâm Hoàng thành Thăng Long và Thành nhà Hồ. Di sản hỗn hợp Quần thể danh thắng Tràng An là Di sản hỗn hợp đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam và Đông Nam Á, và là một trong số ít 38 Di sản hỗn hợp được UNESCO công nhận. Những di sản này có giá trị hấp dẫn du lịch rất lớn và thực tế đã trở thành những điểm thu hút khách du lịch nổi tiếng của Việt Nam.

Di sản thu hút khách du lịch quốc tế

Hiện nay thị trường khách du lịch quốc tế đến các vùng di sản cũng là những thị trường khách trọng điểm đến Việt Nam như thị trường Đông Bắc á với các du khách Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, thị trường khách ASEAN, thị trường khách Tây Âu, thị trường Bắc Mỹ và một số nước Bắc Âu, châu Úc.. Tuy nhiên ở mỗi khu vực thứ tự xếp hạng có thể khác nhau ví dụ như khách quốc tế đến Hạ Long nhiều nhất là khách là thị trường Đông Bắc á, rồi đến ASEAN nhưng ở Huế hay Hội An dẫn đầu lại là khách Tây Âu rồi mới đến khách Nhật Bản, Hàn Quốc…

 

Thế mạnh Du lịch Di sản thiên nhiên và văn hóa

Quần thể danh thắng Tràng An là Di sản hỗn hợp đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam và Đông Nam Á

So với các khu vực khác, di sản VQG Phong Nha – Kẻ Bàng là khu vực có lượng khách quốc tế đến còn rất hạn chế, phần lớn khách đến đây là thị trường khách du lịch nội địa. Khác với Phong Nha – Kẻ Bàng, Hội An, Mỹ Sơn lại là những điểm du lịch đón lượng khách quốc tế nhiều hơn thị trường khách du lịch nội địa. 

Các khu vực có di sản cũng đều rất quan tâm đến việc tổ chức khai thác du lịch. Hệ thống hạ tầng cơ sở (đường giao thông, điện, nước…) tại các di sản đều được xây dựng, nâng cấp để tạo điều kiện cho việc quản lý, bảo vệ và tham quan các du lịch. Tuy nhiên cơ sở hạ tầng cho đến nay vẫn là một hạn chế lớn trong việc thu hút du khách quốc tế đến với các vùng di sản này.

Tại các khu vực có di sản thế giới đã hình thành hệ thống tổ chức bộ máy chuyên trách quản lý bảo tồn và phát huy các giá trị di sản là các Ban Quản lý di sản hay các Trung tâm bảo tồn di tích, di sản, điều này có ý nghĩa tích cực trong việc nghiên cứu những nội dung lịch sử, giá trị văn hóa, nghệ thuật hay tính đa dạng sinh học của các di sản, thực hiện các công tác về bảo tồn, bảo tàng, trùng tu tôn tạo và nâng cao giá trị các di sản đồng thời mở rộng được các hoạt động hợp tác quốc tế, tranh thủ được sự hỗ trợ về chuyên môn và tài chính từ các tổ chức quốc tế trong việc triển khai các nhiệm vụ bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Nhiều nơi đã có các kế hoạch, dự án bảo tồn, trùng tu cụ thể như Huế, Hội An, Mỹ Sơn… Trong các dự án này đều có nghiên cứu tác động môi trường.

Nguồn thu du lịch chủ yếu từ bán vé tham quan, hướng dẫn, bán đồ lưu niệm… cho khách tham quan du lịch. Kinh phí này đã được chú trọng đầu tư cho công tác bảo tồn, tôn tạo các giá trị di sản, giá trị du lịch. Nhiều nơi đã chủ động trong thực hiện các dự án bảo tồn, bảo vệ, trùng tu, phục chế.

Đến nay, hầu hết các di sản thế giới (nhất là các di sản vật thể) đều đã được quan tâm bảo tồn theo đúng yêu cầu chuyên môn. Các công trình được trung tu, tôn tạo đều cơ bản giữ được giá trị nguyên gốc của công trình nghĩa là bảo lưu được tính xác thực của di tích, riêng chỉ có di sản Mỹ Sơn còn có những khó khăn nhất định trong việc bảo tồn, tôn tạo di tích.

Bên cạnh công tác bảo tồn, trùng tu, tôn tạo, bảo vệ cảnh quan tại các khu di sản, các vấn đề về bảo vệ môi trường, bảo vệ tài nguyên, đánh giá tác động môi trường cũng bắt đầu được được nghiên cứu và đề cập. Tại các khu di sản đều đã chú ý quy hoạch thiết kế hệ thống thoát nước thải, hệ thống các khu dịch vụ vệ sinh, công trình phụ tự hoại, hệ thống thu gom rác thải…

Không chỉ môi trường tự nhiên, các vấn đề về môi trường xã hội nhân văn cũng được quan tâm. Điển hình là tại thị xã Hội An – một di sản mang tính đặc thù, UBND thị xã đã ban hành quyết định cấm các loại xe có động cơ lưu thông trên khu phố cổ, và ngay lập tức quyết định này đã có tác động rất tốt, tạo một tâm lý thoải mái, an toàn cho khách du lịch khi đến thăm di sản này.

Tác động tích cực của du lịch di sản

Sự phối hợp liên ngành Du lịch, Văn hóa – Thông tin, Nông nghiệp & phát triển nông thôn… trong hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị di sản phục vụ cho phát triển du lịch cũng từng bước được nâng cao. Trước hết nó thể hiện trong các văn bản pháp lý của các ngành. Luật Di sản 2001, Luật bảo vệ và phát triển rừng năm 2004, và Luật Du lịch năm 2005 có hiệu lực thi hành là cơ sở pháp lý quan trọng về việc phân định trách nhiệm của các ngành.

Thế mạnh Du lịch Di sản thiên nhiên và văn hóa

Di sản văn hóa Quần thể di tích Cố đô Huế

Phát  triển du lịch ở các khu vực di sản đã mang lại nhiều tác động tích cực như: Thu hút được các dự án đầu tư, thu hút được nhiều sự quan tâm hỗ trợ của quốc tế đối với di sản; Tạo việc làm cho hàng ngàn lao động địa phương, người dân có thu nhập khá đã giảm hẳn áp lực đối với các di sản. Đời sống dân cư ở khu vực di sản được cải thiện rõ, góp phần bảo tồn và nhận thức được giá trị di sản, tích cực tham gia bảo tồn và phát triển du lịch; Tuyên truyền cho người dân lợi ích từ phát triển du lịch và bảo tồn với phát triển. Nâng cao nhận thức của cộng đồng dân cư và các cấp quản lý về phát triển du lịch và bảo tồn rất tốt; Góp phần tích cực cho bảo tồn, phát triển địa phương (thể hiện rõ qua bộ mặt hạ tầng cơ sở phát triển).

Du lịch đã góp phần kinh phí cho công tác bảo tồn (nuôi bộ máy bảo tồn, bảo tồn trực tiếp và quảng bá cho di sản, giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng); Qua du lịch cũng góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa phi vật thể; Du lịch phát triển góp phần cải thiện hạ tầng trong và ngoài di sản (cộng đồng và chính quyền sở tại ý thức hơn về kiến trúc, xây dựng để hài hòa di sản).